DE ESSENTIELE OLIE VAN EUCALYPTUS
jan
14
Geplaatst door:
14-1-2007 18:45
In deel 1 over eucalyptus (BM april 2006) heeft u kennis kunnen maken met eucalyptus en de rol van deze olie binnen de aromatherapie. U heeft kunnen lezen over verschillende soorten eucalyptusoliën, chemotypen en belangrijke eigenschappen van de olie uit het blad van de Eucalyptus globulus. Hieronder wordt ingegaan op wetenschappelijk onderzoek naar de werking en toepassingen van deze krachtige therapeutische olie.
DE ESSENTIËLE OLIE VAN EUCALYPTUS
In deel 1 over eucalyptus (BM april 2006) heeft u kennis kunnen maken met eucalyptus en de rol van deze olie binnen de aromatherapie. U heeft kunnen lezen over verschillende soorten eucalyptusoliën, chemotypen en belangrijke eigenschappen van de olie uit het blad van de Eucalyptus globulus. Hieronder wordt ingegaan op wetenschappelijk onderzoek naar de werking en toepassingen van deze krachtige therapeutische olie.
Chemische structuur van eucalyptusolie
Voor het begrijpen van eigenschappen en werking van eucalyptusolie, is het van groot belang de chemische samenstelling van de olie te kennen. Een essentiële olie is een natuurproduct dat soms sterke variatie laat zien in bestanddelen en percentages. Klimaat, aantal zonuren, grondsoort, destillatie, genetische afkomst, enz. bepalen elk jaar de samenstelling van de olie. In het volgende overzicht zijn deze jaarlijkse variaties niet terug te vinden. Vandaar dat percentages soms ruim genomen zijn.
1limoneen, een monoterpeen, is het belangrijkste bestanddeel in citrusoliën als sinaasappel, citroen, mandarijn en limoen. Het zorgt voor de frisse, fruitige geur van die oliën. Als bestanddeel in eucalyptus zorgt het voor de fruitige ondertoon. Hoe meer limoneen, des te frisser en lichter de geur.
2pinocarvon is een goedaardig en veilig keton.
31,8-cineol (C10H18O) is een bicyclische oxide waarbij een zuurstofatoom in een benzeenring ingesloten is. Deze molecuul bestaat in 2 vormen.
De meest voorkomende is 1,8 cineol, de andere is 1,4-cineol. 1,8-cineol is een kleurloze tot lichtgele stof met een duidelijke eucalyptus- of kamfergeur en is bekend onder een aantal andere namen als eucalyptol, cajeputol, limoneen oxide, 1,8-epoxy-p-menthaan. Oxiden zoals cineol hebben de neiging in alcoholen uiteen te vallen onder invloed van hitte en licht. Ze kunnen dan lange polymeren vormen en laten daardoor een residue achter doordat ze dikker zijn geworden.
In de plant/boom heeft cineol o.a. een beschermende werking, het weert schadelijke insecten en andere dieren af (Reichardt 1990). Via inhalaties wordt cineol goed in het lichaam opgenomen (Jäger 1996). Naast inhalaties wordt cineol snel in het lichaam geabsorbeerd via de spijsvertering als wel rectaal en via de huid. Het verdwijnt uit het lichaam via de longen en de nieren (Bruneton 1999).
1,8-cineol
Het bestanddeel 1,8-cineol overheerst de werking en eigenschappen van eucalyptusolie. 1,8-cineol heeft 2 belangrijke farmacologische eigenschappen:
- exocrinostimulant – vooral de klieren in de luchtwegen, maar ook klieren die een rol spelen in de spijsvertering. Bekende oliën die goed zijn voor de spijsvertering bevatten rond de 40 % cineol: kardamom (Elettaria cardamomum) en laurier (Laurus nobilis). Cineol heeft expectorant eigenschappen in de luchtwegen omdat het de slijmproducerende cellen stimuleert en de cilia (trilharen) van het slijmvlies in de luchtwegen activeert.
- Cineol heeft een duidelijke anti-infectie kwaliteit; het is een excellente antivirale stof, zeker als zijn activiteit versterkt wordt door de aanwezigheid van alcoholen en terpenen, zoals in de verschillende cineolrijke eucalyptusoliën. Zijn antibacteriële activiteit is interessant, maar alles wijst erop dat een ongerectificeerde eucalyptusolie sterkere antibacteriële eigenschappen heeft dan alleen de cineol.
Antibacterieel effect
Nogmaals, er is een verschil tussen gebruik van eucalyptusolie en cineol. Cineol is waarschijnlijk een minder effectief antibacterieel middel dan de totale eucalyptusolie. We noemen dit de synergische werking van een olie. Valnet (1980) vermoedde dat dit te maken had met de aanwezigheid van een kleine hoeveelheid ozon, die geproduceerd wordt door de oxidatie van de phellandrenen en aromadendrenen in de eucalyptusolie. Valnet meldde verder dat eucalyptusolie in de lucht ca. 70 % van de vrij zwevende stafylokokken doodt.
De antiseptische en antibacteriële activiteit van eucalyptusolie is vooral in-vitro onderzocht.
Zakarya (1993) onderzocht de microbendodende activiteit van 21 soorten eucalyptus olie. Bestanddelen uit de olie van de E citriodora bleken het meest doeltreffend tegen de (gram-negatieve) E. coli bacterie en de (gram-positieve) B. megaterium en S. aureus. Echter als het ging om een totale essentiële olie, dan bleek de sugargum, Eucalyptus cladocalyx, het meest effectief. Ook hier komt weer naar voren, dat geïsoleerde bestanddelen uit essentiële oliën niet hetzelfde effect produceren als het effect van een totale essentiële olie. Benouda (1988) vond de werking van eucalyptusolie (Eucalyptus globulus) vergelijkbaar met die van orthodoxe antibiotica. Eucalyptusolie bleek vooral effectief tegen een streptokok die uit bronchiaal slijm was geïsoleerd, maar ook tegen pathogenen als Stafylokokkus aureus, Klebsiella, Salmonella typhi, Proteus spp. en tegen Escherichia coli.
Expectorant effect
Het is algemeen geaccepteerd dat eucalyptusolie expectorant en mucolytische eigenschappen bezit en dat het bronchiale epitheel weefsel (slijmklieren en cilia) stimuleert. Dit resulteert in een expectorant effect (Duke 1992, Riechelmann 1997). Riechelmann concludeerde dat bij hoge concentraties essentiële olie de cilia activiteit van cellen werd verminderd en bij lage concentratie werd verhoogd (in-vitro onderzoek).
Eucalyptusolie, net als menthol, ‘ontstopt’ het bovenste deel van de luchtwegen in geval van verkoudheid. Het gevoel van vrijer ademhalen na inademing van eucalyptusolie (maar ook van pepermunt en kamfer) is waarschijnlijk terug te brengen naar prikkeling en stimulatie van de koude-receptoren in de neus. Deze koude sensatie geeft een gevoel van beter en vrijer te kunnen ademhalen (Burrow 1983).
Rudansky (2000) gebruikte Eucalyptus globulus om de expectoratie te helpen bij een patiënt met cystic fibrose (CF – taaislijmziekte). De patiënt, een 36 jarige vrouw, had last van longontsteking en pleurale oedeem en werd behandeld met intraveneuze antibiotica (6 weken en daarna 3 weken zonder de middelen). Zij was verder afhankelijk van een zuurstofmachine. Haar slijm was dik, dicht en er zat bloed in. In samenwerking met haar behandelend arts, was Rudansky in staat de longelasticiteit van de patiënt te verbeteren. Hierdoor had de vrouw minder zuurstof uit de machine nodig. Zij gebruikte op gezette tijden inhalaties en lichaamsbehandelingen om te ontspannen. De dosering van de intraveneuze antibiotica werd verlaagd en na een tijd had de vrouw geen antibiotica meer nodig. De zwaarte in haar longen was substantieel verminderd en ze sliep ook veel beter.
234 mensen met acute luchtweginfecties werden in 4 behandelgroepen verdeeld (verdampte eucalyptusolie, kamfer, menthol of stoom (als controlegroep)). Verstopping in de neus werd gemeten met een zogenaamde rhinomanometer. Eucalyptusolie was significant doeltreffender in het verminderen van neusverstopping alleen gedurende het eerste uur (Food and Drug Administration 1994).
Ontstekingsremmend effect bij astma
Het is de verdienste van de wetenschapper Juergens, die zich met name in de ontstekingsremmende werking van cineol heeft verdiept. Juergens en zijn team ontdekten dat de inname van cineol ontstekingsremmende effecten vertoonden door remming van ontstekingsstoffen die zorgen voor overmatige slijmvorming. Zo remt cineol bij bronchiale astma de arachidonzuurmetabolieten leukotriëne B4 en prostaglandine E2 en tromboxanen, TNF-alpha en interleukinen. De proefpersonen namen 3 dagen lang 3 x daags 200 mg 1,8-cineol in. Het testen van de monocyten in het bloed gebeurde voor de therapie, na de behandeling van 3 dagen (dag 4) en 4 dagen na het stopzetten van de behandeling (dag 9). De productie van arachidonzuur metabolieten was significant geremd op dag 4 zowel in de monocyten van de astma-pa-tiënten en de gezonde vrijwilligers (Juergens 1998a, 1998b, 1998c, 2004).
Ander onderzoek met cineol
Een vergelijkend dubbelblind, placebo gecontroleerd onderzoek naar de effecten van secretolytica (middelen die de uitscheiding verminderen) op de longfunctie is uitgevoerd door Kaspar (1994). Dertig patiënten met chronische luchtwegklachten kregen cineol, ambroxol (een mucolyticum) in respectievelijk capsule of tabletvorm. Daarnaast werden er placebocapsules en tabletten gegeven. Significante verbeteringen met cineol en ambroxol werden gemeten in de long opname capaciteit en in het volume dat uitgeademd werd.
In een open studie kregen 100 patiënten, 81 met chronische bronchitis en 19 met bronchiale astma, naast hun gewone medicatie, 7 dagen lang 4 x 200 mg of 3 x 200 mg cineol. Ook hier werd de longfunctie gemeten. Artsen en patiënten beoordeelden de therapeutische effecten van de cineolbehandeling in 70 en 75 % van de gevallen als goed (Mahlo 1990).
Hasani (2003) onderzocht of essentiële oliën door middel van inwrijvingen bij patiënten met chronische bronchitis het vele slijm konden verwijderen. Dat is vaak moeilijk weg te hoesten. Via een single-blind onderzoek met placebo’s en o.a. eucalyptusolie constateerde de onderzoekers dat een aromatische behandeling binnen het uur in een positief effect resulteerde.
Sinusinfecties
Machon (2001) heeft een gecontroleerde studie uitgevoerd om de effecten te evalueren van een mengsel van Eucalyptus globulus (eucalyptus), Ravensara aromatica (ravensara), Pinus sylvestris (grove den) en Mentha x piperita (pepermunt) op sinusinfecties. Acht personen (5 vrouwen en drie mannen) gebruikten 3 druppels van het mengsel in een 10 minuten durende stoominhalatie, 3 x per dag, 5 dagen lang. Drie personen fungeerden als controle en ontvingen stoominhalaties zonder essentiële oliën. Pijn, gevoel van welbevinden, kleur van het slijm en hoeveelheid slijm werden gemeten. De essentiële olie-groep was consistent meer verbeterd, met 3 van de 5 personen die volledig vrij waren van de congestie en 2 bijna vrij. Op de vijfde dag was het slijm volledig helder. In de controlegroep bleef alles hetzelfde en het slijm bleef groen van kleur.
Kehrl (2004) onderzocht of capsules met cineol succesvol waren bij de behandeling van rhinosinusitis. 152 patiënten met acute rhinosinusitis, verdeeld in een cineolgroep en een placebogroep kregen 3 maal daags 2 capsules met 100 mg cineol of een placebomiddel. De behandeling met cineol bleek effectief en veilig. Meetpunten waren minder hoofdpijn en minder hoofdpijn bij bukken, minder gevoelige drukpunten, verbetering van de algemene conditie en minder verstopping van de neus. Kehrl stelt voor dat cineol een behandeling kan zijn voordat men overgaat op antibiotica.
Literatuurlijst
- Benouda, A., Hassar, M., Benjilali, B. - [The antiseptic properties of essential oils in vitro, tested against pathogenic germs found in hospitals]
Fitoterapia 1988 59 (2): 115-119
- Bruneton, J. - Pharmacognosy Laivoisier 1999
- Buckle, J. - Clinical Aromatherapy Churchill Livingstone 2003
- Burrow, A., Eccles, R., Jones, A.S. - The effects of camphor, eucalyptus and menthol vapour on nasal resistance to airflow and nasal sensation.
Acta Otolaryngol 1983 juli-aug;96(1-2):157-61.
- Hasani, A., Pavia, D., Toms, N., Dilworth, P., Agnew, J.E. - Effect of aromatics on lung mucociliary clearance in patients with chronic airways obstruction. J Altern Complement Med 2003 april;9(2):243-9.
- Jäger, W., Nasel, B. et al - Pharmacokinetic studies of the fragrance compound 1,8-cineol in humans during inhalation. Chem Senses 1996 aug;21(4):477-480.
- Juergens, U.R., Stöber, M., Schmidt-Schilling, L., Kleuver, T., Vetter, H. - Inhibition of cytokine production and arachidonic acid metabolism by eucalyptol (1,8-cineole) in human blood monocytes in vitro Eur J Med Res 1998a nov 17; 3 (11): 508-510
- Juergens, U.R., Stöber, M., Vetter, H. - Steroidartige Hemmung des monozytären Arachidonsäure-metabolismus und der Il-‚-Produktion durch 1,8-Cineol Atemw-Lungenkrkh 1998b; 24: 3-11
- Juergens, U.R., Stöber, M., Schmidt-Schilling, L., Kleuver, T., Vetter, H. - Antiinflammatory effects of eucalyptol (1,8-cineole) in bronchial asthma: Inhibition of arachidonic acid metabolism in human blood monocytes ex vivo Eur J Med Res 1998c sept; 3: 407-412
- Juergens, U.R., Dethlefsen, U., Steinkamp, G., Gillissen, A., Repges, R., Vetter, H. - Anti-inflammatory activity of 1,8-cineol (eucalyptol) in bronchial asthma: a double-blind placebo-controlled trial Respiratory Med. 2003 maart; 97: 250-256
- Juergens, U.R., Engelen, T. et all - Inhibitory activity of 1,8-cineol (eucalyptol) on cytokine production in cultured human lymphocytes and monocytes. Pulm Pharmacol Ther. 2004;17(5):281-7.
- Kaspar, P., Repges, R., Dethlefsen, U., Perro, W. - Sekretolytika im Vergleich. Änderung der Ziliafrequenz und Lungenfunktion nach Therapie mit Cineol und Ambroxol Atemw.-Lungenkrkh 1994; 20: 605-614
- Kehrl, W., Sonnemann, U., Dethlefsen, U. - Therapy for acute nonpurulent rhinosinusitis with cineole: results of a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. Laryngoscope 2004 april;114(4):738-42.
- Machon, L. - Use of four essential oils in the treatment of sinus infections
2001 Unpublished dissertation In: Buckle, J.
- Clinical Aromatherapy Churchill Livingstone 2003
- Mahlo, D-H. - Obstruktive Atemwegserkrankungen. Mit Cineol die Lungenfunktionsparameter verbessernTherapiewoche 1990; 40: 3157-3162
- Reichardt, P.B., Bryant, J.P. et al - Winter chemical defense of Alaskan Balsam Poplar against Snowshoe Hares J. Chem. Ecol. 1990 16: 1941-1959
- Riechelmann, H., Brommer, C., Hinni, M., Martin, C. - Response of human ciliated respiratory cells to a mixture of menthol, eucalyptus oil and pine needle oil. Arzneimittelforschung 1997 sept;47(9):1035-9.
- Rudansky, R. - Eucalyptus globules and cystic fibrosis: a case study
2000 Unpublished dissertation In: Buckle, J. - Clinical Aromatherapy
Churchill Livingstone 2003
- Valnet, J. - The Practice of Aromatherapy C.W. Daniel Company 1980 (Engelse ed.)
- Zakarya, D., Fkih-Tetouani, S., Hajji, F. - Antimicrobial activity of twenty-one Eucalyptus essential oils Fitoterapia 1993 64: 319-331